Koçluk Üzerine Akademik Bir Çalışma

2016-02-19 06:41:00

Koç nedir?

Koç, kişisel kariyer planlama uzmanıdır. Kişinin hedefinin etkileyecek tüm etmenlerle ilgili fikir geliştirir (Barutçugil, 2004). Koçlar, hem imaj geliştirici, hem de performansı artırıcı çalışmalar yapar, çözümler sunar. İyi bir koç ajanda gibidir, kişinin kendi farketmediği yeteneklerini ona farketmesini sağlar, güçlü olduğu noktaları, eksik bulduğu noktaları keşfeder ve bu özellikleri kişiye bildirir. Koçlar, insanların “bulundukları” noktadan “olmak istedikleri” kariyere doğru gitmelerine yardımcı olurlar. Ancak bunu yaparken izlediği yol şudur; cezalandırma ve tehdit etme yerine cesaretlendirme, özendirme ve bilgilendirme yolunu kullanırlar (Barutçugil,2004).

Koçluk Kavramına ilişkin Tanımların Bazıları:

Koçluk, insanların performansını ve öğrenme yeteneğini artırmayı amaçlayan, motivasyon, etkili sorgulama gibi teknikleri kullanan bir süreçtir (Landsberg, 1996: 6).

Koçluk, is becerilerini geliştirmek ve deneyimlerini arttırmak isteyen bireyin, daha yeterli ve nitelikli bir başkasından bu yönde yönlendirme alması, yani bir bakıma özel rehberlik ve danışmanlık almasıdır (Akın, 2002: 98).

Koçluk, şirketin içinden ya da dışından bir koçla, çalışanlar arasında koçluk almaya istekli ya da yönetimin önerdiği kişilerin, is ve / veya özel yaşamlarında kendilerinin seçtiği ve ihtiyaç duyduğu alanlarda kendi potansiyellerini harekete geçirip yüksek performanslı değişim yaratabilmeleri için kurdukları ilişki biçimidir seklinde de ifade edilebilir (Köktürk, 2006: 43).

Koçluk, insanlığın tüm ihtiyaçlarını en iyi karşılayan süreçtir (Fanasheh, 2005:11).

Yöneticilerin performans problemlerini çözmek ve çalışanın becerilerini geliştirmek amacıyla başvurdukları karşılıklı etkileşimli bir süreçtir (Luecke, 2007: 3).

Koçluk, kişinin performansını artırarak, basarının önündeki engelleri ortadan kaldıran süreçtir (Star, 2004: 10).

Koçluk, çalışan (müşteri) ve koç arasında çeşitli davranışsal teknikler ve metotlar ile çalışanın etkinliğini arttırmaya yönelik yardım etme iliksisidir (Rider, 2002:233).

Kişilerin değerlendirme, yönlendirilmiş pratik deneyimler ve geri bildirim yoluyla becerilerini geliştirdikleri ve yeterliliğe ulaştıkları iki yönlü, yapılandırılmış zaman dilimidir (Parsloe, 1997: 9).

Günümüzde koçluk insanların kendilerini daha iyi hissetmeleri ve gelecekte de hoşlanacakları şeylere yönelmeleri için insanlara yardım etmektir. Kişisel kaynaklı problemleri de çözdüğü için hemen hemen hayatın her alanına uygulanabilir (Houghton, 2006: 29).

Koçun Özellikleri, Görevleri ve Sorumlulukları:

işgörenlere başarının yolunu açmayı hedefleyen koçun sahip olması gereken özellikler; empati, duyarlılık, etkin dinleme ve geribildirim verme, sözsüz iletişim yetisi, sağduyu ve esneklik, doğruluk, açıklık, zengin bir iç dünya, güven, alçak gönüllülüktür (Baltas, 2003:2-3).

Parsloe’ ye göre ise koçun özellikleri sabırlı, mizah duygusuna sahip, iddialı, kararlı, bilgili, yetenekli, düşünceli, çözümleyici, kendine güvenen, kendinin ve başkalarının duygularını kontrol edebilen, motive edici, iyi bir rol modeli olarak davranandır (Parsloe, 1997:18).

Cook’a göre de koçun özellikleri Parsloe’ye yakındır: pozitif, hevesli, destekleyici, güvenilir, odaklanabilen, hedefe yönelik, bilgili, dikkatli, saygılı, sabırlı, açık ve iddialı olmaktır (Cook, 1998:32).

Bireylere kendilerini geliştirmelerini, yeni beceriler kazanmalarını, yeterliliklerinde farkındalık yaratmalarını, hedeflerine ulaşmalarını, kendi hayatlarını istedikleri yönde yönlendirmeye yardımcı olan koçun görevi, dinlemek ve empati kurmaktır. Koç, koçluk yaptığı kişiye sorular sorarak cevaplarını kişinin bulmasına yardımcı olur. Hedeflere ulaşmak için uygulama planları oluşturmaya katkıda bulunur.

Risk almayı içeren davranışlarda destek olur, en iyi çaba ve performansı elde etmesi için bireye ilham verir, motive eder. Kişi kendisinde ve çevresinde farklılık yaratır. Hizmet alan kişiye karsı saygılı, dürüst ve içtendir. Performans geliştirmeye odaklanır, iletişim geliştirmeye ve takım içindeki etkinliğinin gelişmesine yardımcı olmak da koçun görevleri arasındadır (Uçkun ve Kılınç, 2007:29-33).

&

Koç, koçluk alan kişinin hedeflerini izleyebilmesi için gerekli iç disiplini kazanmasına destek vermektedir. Bu yüzden koçun en önemli görevi koçluk yaptığı kişi veya kişiler ile birlikte hedef oluşturmak ve daha sonra o hedefe disiplinli bir şekilde gidilmesini sağlamaktır. Kişiyi bazı şeyleri yapmaya zorunlu hissetmesine tevsik etmekte, kişinin potansiyelini görüyorsa kendine olan güvenini sürekli olarak yenilemesine ve asla pes etmemesine fırsat yaratmaktadır (Toper, 2006: 22).

Koç, bir kişiye gitmesi gerektiği yolu gösteren değil, sorduğu sorular ile onun bir olay karsısında farklı bakış açıları ve farklı yollar keşfetmesine yardımcı olan kişidir. Koçluk değişim rüzgarına tutulan herkesin değişimle basa çıkabilmesini sağlar.

Koçluk Anahtar Beceriler

Danışanla iletişim, etkili bir koçluk sağlamak için temel önemdedir. Bu da bir tutum ve kısmen de beceri sorunudur. Bir insan davranışı uzmanı olan Albert Mebrabian, iletişimimizin %55’inin sözsüz, %38’inin sesle, %7’sinin sözlü iletişim olduğunu iddia eder. Buna göre koçluk yapacak kişinin kendisinin geliştirmesi gereken temel becerileri şunlar olacaktır:

♦ Beden dili

♦ Dinleme

♦ Soru sorma

Beden Dili:

Beden dilinin temelleri olan yüz ifadeleri, jestler, duruşlar, göz işaretleri, beden hareketleri, hepsi birer mesajdır. Beden dili, bir bakıma, düşüncelerimizin penceresidir. Çünkü beden dili sözcüklerden daha yüksek sesle konuşur. Bedenimiz bir şey söylerken biz başka bir şey söyleyebiliriz. Sözsüz işaretlerin bazılarını çok genel olarak şöyle sıralayabiliriz:

♦ Empati, gülümseme, açık ve olumlu jestler, yakın oturmak yada durmak, göz kontağı yada baş hareketleriyle gösterilebilir.

♦ Savunmacı yada güvensiz tutum, bacakları koça doğru birleştirerek, güven isteği ise bacak bacak üstüne atarak gösterilebilir.

♦ Gerginlik, kederli gözler, elin ağza götürülmesi yada sık sık yüze dokunmak, yada huzursuz hareketlerle gösterilebilir.

♦ Öfke yada saldırganlık, katı yada gergin duruşlar, açık gözler, sıkılı yumruklar yada kapalı eller, sıkıca bükülmüş kollar, ayak vuruşları yada parmak tıkırdatmalarıyla gösterilebilir.

♦ Sıkıntı, kollardan hayali tozların alınması, esneme yada odaya göz gezdirme ile gösterilebilir (Parsloe, 1997:19-20; Kalinauckas ve King,1994:16-18).

Beden dili konusunda dikkat edilmesi gerekir ki, bir jest, kendi başına, sonuca varmak için muhtemelen yetersiz kalır. Aynı zamanda, farklı kültürlerden insanlar, aynı işaretleri çok farklı yorumluyor olabilirler.

Dinleme:

İnsanların beklentileri, kabulleri, önyargıları, istekleri, hepsi gözlem ve dinleme yoluyla aldıkları mesajları etkiler. Koçlar ve danışmanlar, büyük ölçüde bu becerilere dayanırlar ve bunlar etkili bir biçimde uygulamak zorundadırlar. Örneğin, müdahaleci stili benimsemiş olan koç (yönetici koçluk), danışanın yanıtını yalnızca doğruluk için değil ama danışanın sesindeki güven için de dinlemelidir. Bu onun koçun talimatını gerçekten anlayıp anlamadığını gösterir. İnanç duygusu da söylenen sözlerin içeriği kadar ses tonunda kendini gösterecektir. Motive edici bir stil (başarı koçluğu) kullanan bir koç, esas olarak soru sorma becerilerini kullanacak ve bu nedenle de bir yandan yanıtları dinleyip bir yandan da bir sonraki uygun soruya hızla karar vermek zorunda olacaktır (Gilley ve Boughton, 1996: 137-138). Yanıta tepkide duraklanması, genellikle akıllıca bir tekniktir. Ama dikkatsiz dinleme yüzünden yanıtın tekrarlanmasını istemek, koçun inanılırlığına zarar verir. Dinleme becerisiyle ilgili olarak

Koçun geliştirmesi gereken beceriler şöyle sıralanabilir:

1. Göz kontağını sürdürerek ve yüzünde arkadaşça bir ifade ile ilgilendiğini göstermelidir.

2. Danışanın kullandığı ses tonuna karşı duyarlı olmalıdır. Aynı zamanda kendi ses tonuna da dikkat etmelidir. Bazen ses tonu söylenenlerden daha önemli olabilir.

3. Danışanı fikir ve görüşlerini ifade etmeye “Hımm”, “Evet”, “Anlıyorum”, “Peki sonra ne oldu?” gibi sorularla teşvik etmelidir.

4. Danışana onun duygularına sempati duyduğunu göstermelidir.

5. Danışanın görüşlerini kişisel olarak almamalıdır ve herhangi bir saldırgan ifadeye karşı savunmacı tutum takınmamalıdır.

6. Not alma alışkanlığı edinmelidir.

7. Karmaşık bir durumla ilgilenirken, anladıklarını şöyle ifadeler kullanarak özetlemeye çalışmalıdır: “Yani söylediğin şu...”, “Dur, baştan tekrar edelim…”.

8. Sonuca varmakta yada gereksiz öğütler vermeye başlamakta çok hızlı davranmamalıdır.

9. Tartışamamalı ve söz kesmemelidir (Parsloe, 1997: 20-21).

“Tanrı sana görmen için iki göz ve duyman için iki kulak vermiş; konuştuğunun iki katı göresin ve duyasın diye” (Atasözü).

Soru Sorma:

Müdahaleci koçluk stilinde (yönetici koçluk), doğru bir soru sormayla konunun anlaşılıp anlaşılmadığının kontrol edilmesi son derece önemlidir. Ama motive edici stilde (başarı koçluğu) de koçun bu beceriyi sık sık kullanması gerekir (Kalinauckas ve King, 1994: 19-20). Koç, deneyimli danışanlarla çalışırken durumu kontrol edenlerin onlar olduğu ve onların kendi yetişmelerinden sorumlu olmaları gerektiği unutmamalıdır. Bu nedenle koç, hem onların bu sorumluluğun farkında olmaları, hem de bu sorumluluğu daha da ileri gidebilmek için kullanmalarında bir hızlandırıcı olarak davranabilmek için soru sormaya ihtiyaç duyar. Bu tip bir soru sorma etkinliği, son derece beceri ve özen ister. Aşağıdaki tablo, koçların soru sorma becerilerini geliştirmeleri için ipucu niteliğindedir.

Koçluğun Üstünlükleri

Koçluk sadece örgütlerin işgörenlerini elde tutmasına değil, onları geliştirmelerine de katkı sağlamaktadır. Araştırmalar, koçluğun olduğu örgütlerin altı kat daha fazla verimli olduğunu göstermektedir. Koçluğun uygulandığı örgütlerde daha az personel değişimi, daha etkili liderlik, daha iyi takımlar, daha etkili stratejiler olmaktadır. Koçluk sayesinde yöneticiler takımlarını daha iyi motive etmekte, uyumlu hale getirmektedirler. İnsanların islerini bırakmalarının en önemli nedeni bağlı oldukları yöneticilerdir. Koçluk sayesinde örgütler hem üst düzeyde, hem de alt düzeyde çalışanlarını elde tutmaktadırlar (Öztürk, 2007: 28).

Koçluk yaklaşımı ile sağlanan gelişimler ve değişimler, hedeflerin belirlenmesi ve onlara ulaşmak, yapılan isin sevilmesi, yüksek motivasyon, yaratıcığın geliştirilmesi, is ve özel hayattaki uyumun yakalanması, yasamdaki engellerin kaldırılması, az zamanda verimli isler yapılması, özgüvenin arttırılması, stresin azaltılması, yasamda önemli değişiklikler yapılması olarak sayılabilir (Uçkun ve Kılıç, 2007: 128-129). Bu gelişim ve değişimler içinde koçluğun üstünlüklerini genel olarak su şekilde sıralayabiliriz:

• İşgören isini daha iyi yapar, daha iyi motive olur ve yüksek performans gösterir.

• Yönetici ve işgören arasında daha iyi bir ilişki kurulur.

• Çalışma ortamı yöneticiler ve işgörenler için daha az streslidir.

• Yöneticilerin is yükünü azaltır ve zaman tasarrufu sağlar (Salisbury, 1998: 31).

&

Patron ve Koç Davranışlarının Karsılaştırılması

Patron                                                           Koç

Çok konuşur                                                Çok dinler
Anlatır                                                            Sorar
Düzeltir                                                          Önler
Tahmin eder                                                Araştırır
Kontrolü araştırır                                         Sorumlulukları araştırır
Düzenler                                                       Mücadeleye çağırır
Çalışanları üzerinde çalışır                       Çalışanları ile çalışır
Ürünleri önce gelir                                      Süreç önce gelir
Nedenleri ister                                             Sonuçları araştırır
Kabahatleri başkasına yükler                   Sorumluluk alır
Uzak durur                                                    iletişim sağlar

Kaynak: Marshall J. Cook (1998) Effective Coaching, McGraw-Hill Professional Book

Group,Usa, s.86.

Danışman Zekeriya Beşirli
zekeriyabesirli@gmail.com

 

https://twitter.com/zekeriyabesirli
Bloğumda yayımlanan yazılar şahsıma aittir. İzinsiz kullanılamaz...

Kaynakça:

Özbay, Ö. (2008). Koçluk Yaklaşımının Yöneticiler Üzerine Etkileri ve Bir Araştırma, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi isletme Anabilim Dalı, Denizli.

Aydoğdu, F.D (2004) Koçluk, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İnsan Kaynakları Yönetimi ve Kariyer Danışmanlığı Anabilim Dalı Dönem Projesi, Ankara

&

İnsan neden #ötekine ihtiyaç duyar? #çalışmaları ve #kitapları hakkında, #mutluluk üzerine, #insan neden mutsuz? #evrensel sistem,  #bağımlılık ve #özgüven, #değişim ve #dönüşüm üzerine, #maymunizm derken kastı nedir, #din nedir? İnsanlığın #hür olma akımına ihtiyacı var derken neyi kastediyor? Birçok #öğreti insanı neden #özgürleştirmedi, #Evren değişim, dönüşüm ve #yenilenme üzerinedir. İnsan da ve diğer canlılar da böyledir. Aynı kalmak #sağlıklı #ruh hali değildir. Kişiyi yorar. #Patinajdır.

#Danışman Zekeriya Beşirli ile röportaj Okumak için: http://kisiselbutunluk.blogcu.com/zekeriya-besirli-ile-roportaj/20302593

0
0
0
Yorum Yaz